Het Dagblad van het Noorden lanceerde dit weekend de website ‘Uit het Moeras’ met familieverhalen uit de Veenkoloniën. Oorspronkelijk een moerasgebied waar pioniers turf wonnen, waterwegen rijkdom brachten en landbouw en maakindustrie floreerden. Maar sinds de turfwinning stopte en de industrie vertrok, verloren velen hun baan. Inwoners die hun toekomst niet elders wilden of konden zoeken, bleven werkloos achter.

Uit het Moeras’ richt zich op de vraag hoe afkomst je leven kan bepalen. Is het een rijke bodem om uit te putten, of een moeras dat je laarzen vastzuigt? Een zeer actueel vraagstuk.

Door de economische teruggang in het Veenkoloniaal gebied groeide in de loop der tijd een gezondheidsprobleem. De levensverwachting is er anno nu nog steeds acht jaar lager dan in de rest van Nederland, o.a. door  gebrek aan kennis, armoede, ongezonde woon- en werkomstandigheden en laaggeletterdheid. Sinds 2014 loopt een programma om dit aan te pakken Een mix van welzijnsorganisaties, woningcorporaties, gemeenten, werkgevers en zorginstellingen onderzoekt het probleem van generatiearmoede . De RUG doet wetenschappelijk onderzoek, om oplossingen te vinden en de vicieuze cirkel te doorbreken.

Weg uit armoede, naar Drenthe?
De huidige situatie in de Veenkoloniën kent een sterke paralel met het sociale experiment in Veenhuizen eind negentiende eeuw. Destijds werd geprobeerd om armen uit de stad een nieuwe kans te geven in Drenthe. Zij werden opgeleid tot landbouwer en kregen de kans een nieuw bestaan op te bouwen en uit de vicieuze cirkel van armoede te komen. De groeiende productie zorgde bovendien voor meer eten in de stad. Een win-win situatie. Het experiment was omstreden.

Armoede reproduceert zichzelf
Armoede is een veelkoppig monster. Mensen houden elkaar gevangen in een armoedecultuur gericht op overleving van een netwerk van individuen binnen maar dikwijls ook net of flink buiten de mazen van de wet. Als antropoloog zien we de hardnekkigheid, de manier waarop die armoedecultuur zich door generaties heen reproduceert en de beperkte mate waarin individuen erin slagen om daar uit te breken. Armoede los je niet in één nacht op. Het vraagt van zowel professionals, overheden en niet in de laatste plaats de armen zelf een actieve investering om het netwerk binnen een armoedecultuur open te breken om nieuwe relaties te ontwikkelen daar ver buiten.

Foto: reddit.com/r/thenetherlands 

Geschreven door

Arnout Ponsioen

partner ANNE - antropoloog en nieuwe media - stad & land - onderwijs & ontwikkelen

Abonneer je vandaag nog op onze nieuwsbrief